Algemeen

Het gaat de westerse landen beter dan ooit, maar we worden er niet blijer van. Hoe kan dat toch?

Hoe werken we momenteel aan maatschappelijke ontwikkeling?

groeinoties

Werken binnen het dogma van de economische groei is dominant maar:

  • De manier van werken leidt niet tot een verdere welzijnsstijging. Binnen het dogma van de economische groei is de redenatie dat welvaart leidt tot welzijn en welvaartsgroei leidt tot welzijnsgroei. Deze redenatie, die vrijwel altijd impliciet blijft, is juist in een situatie van relatieve armoede, maar de westerse landen zijn al meer dan een halve eeuw de armoede ontgroeid. Terwijl in de afgelopen vijftig jaar het Nederlandse bbp 250% groeide, is het welzijn vrijwel constant gebleven; het cijfer dat we er aan geven schommelt rond de 7,5.
  • De manier van werken leidt op lange termijn tot een milieucatastrofe.

voetafdruk

Figuur: Trendmatige ontwikkeling van de ecologische voetafdruk per persoon in landen met een hoog, middel en laag inkomen en de beschikbare voetafdruk per persoon (groene lijn). Bron: WNF Living Planet Report 2014, p.59.

Voor meer kritiek op het dogmatische economische denken zie, Wij eisen geluk!

Duurzame ontwikkeling (DO) moet soelaas bieden. Het is een concept waar vrijwel niemand tegen is maar:

  • DO is vaag.
  • DO houdt weinig rekening met welzijnspercepties.
  • DO is eenzijdig.
  • De conceptualisatie van DO is gebrekkig. Een evenwichtig beleid is gebaat bij overzicht maar dat is matig ontwikkeld bij DO en meer in het algemeen de politiek. “Niemand let nog op de samenhang,” schrijft de PBL directeur in het blad Milieu 7-2014.

DO heeft al met al gebrek aan doel en visie en dat leidt tot problemen bij de operationalisatie en een beperkte effectiviteit: DO als strategie is ontoereikend. Meer lezen ….

Wat is de toegevoegde waarde van welstendige ontwikkeling (WO)?

De kracht van welstendige ontwikkeling is dat het zich expliciet richt op een vorm van maatschappelijke ontwikkeling die iedereen, ongeacht politieke voorkeur, sekse of huidskleur, aanspreekt. Het doel is een universele menselijke behoefte, namelijk individueel welzijn nu en op de lange termijn. Juist hierin zit de overtuigingskracht. Waar bestaande ontwikkelingsnoties te kort schieten omdat ze gericht zijn op aspecten van menselijke ontwikkeling en welzijn impliciet blijft, wordt bij WO het hele plaatje in beschouwing genomen. Vanuit dit overzicht zijn de mogelijkheden voor menselijke ontwikkeling in relatie tot elkaar te vinden. Al de overtuigende kennis en inzichten worden daarbij ingezet om tot adequate strategieën te komen, die beter weten om te gaan met de omstandigheden en de problemen van deze tijd.

Voor een vergelijk van de verschillende ontwikkelingsnoties zie de tabel.

Welstendigheid, waarom een nieuw woord?

Het economisch gedomineerde denken kent een inherente woordkeus die discussies framed (denk aan woorden als kapitaal, opbrengsten, kosten, winst etc). “Doordesemd van de logica van het kapitaal zijn we vergeten dat ze niet onverkort op elk aspect van de samenleving toepasbaar is. … De taal die we spreken, bepaalt de reikwijdte van ons denken. Alleen door onszelf andere manieren van spreken aan te leren, kunnen we onszelf deprogrammeren en de ontwrichting van samenlevingen tegengaan (A. Hulst, NRC 29/11/2014).

groeinoties2

Met de ontwikkeling van WO schuiven we geleidelijk op naar een nieuwe kijk op groei: een nieuw paradigma voor maatschappelijke ontwikkeling. Bij een nieuw paradigma horen nieuwe woorden die kernachtig de essentie weergeven.